روف گاردن یا باغ بام چیست؟

روف گاردن یا باغ بام نوعی فضای سبز است که در فضاهای بلااستفاده ساختمان مانند پشت بام، تراس و یا حیاط ساخته می شود. باغ بام که به آن گرین روف نیز می گویند، ایده ای وسوسه کننده و مدرن است که با پیاده سازی آن یک باغ ایده آل را به درون محوطه ای از خانه تان می آورید.
روف گاردن که به معنای بام سبز یا باغ در بام است، از دهه 60 میلادی در بسیاری از کشورهای اروپایی و به صورت روف گاردن ساده رواج یافت و تاکنون این فضاهای سبز تعداد متعددی از بام ها را در کشورهای این قاره و نیز آمریکا پوشانده است.
در ایران نیز طی 20 سال گذشته استفاده از روف گاردن رواج یافته و طرفداران بسیاری نیز پیدا کرده است، به طوری که امروزه بسیاری از مرکز خریدها، کافی شاپ ها، رستوران ها و حتی خانه ها بر روی سقف یا تراس های خود باغ بام ساخته اند، بام های اکو و بام های زنده عناوین دیگری از روف گاردن هستند که با توجه به شرایط اقلیمی در هر شهر متفاوت اجرا می گردد.
امروزه می توان انواع مختلف باغ بام ساده و ارزان قیمت را طراحی و اجرای کرده و به این طریق هم به پاکیزگی و زیبایی شهرمان و هم به جلوگیری از آلودگی هوا و حفظ سلامت خودمان کمک کنیم.

انواع روف گاردن

روف گاردن ها انواع متفاوتی دارند که از آن ها می توان به روف گاردن گسترده، مدلار و متمرکز اشاره نمود.

1- روف گاردن متمرکز

به کارگیری این روش، نیازمند ساختمانی است که تحمل بار گیاه را داشته باشد، زیرا در روف گاردن های متمرکز از پوشش های گیاهی زیادی استفاده می شود. در این روش، ایزولاسیون به صورت تیکه ای انجام شده و تمام سطح پوشیده نمی شود.

2- روف گاردن گسترده

از این روش زمانی استفاده می شود که میزان تحمل بار سقف یا سازه در کمترین حالت ممکن باشد. در این روش بیشتر از گیاهان رونده استفاده شده، پوشش گیاهی تنوع بسیار کمی داشته، فضای اجرا ضخامت و ارتفاع کمی دارد و نیاز به عایق بندی مناسب می باشد. روف گاردن گسترده بیشتر در ساختمان هایی کاربرد دارد که مقاومت سازه آنها مشخص نیست.

3- روف گاردن مدلار

در این روش اجرای روف گاردن از گیاهان جعبه ای و باکس ها استفاده می شود که نیاز به آبیاری قطره ای دارند. این نوع از روف گاردن برای ساختمان های قدیمی که مقاومت کمی دارند مناسب است. از طرفی این روش نسبت به روش متمرکز هزینه کمتری داشته و به همین دلیل برای ساختمان های دیگری که هزینه و توان اجرای شیوه متمرکز را ندارند مناسب است. به طور کلی می توان گفت که سیستم روف گاردن مدلار در همه پشت بام ها قابل اجراست.

نحوه اجرا و طراحی روف گاردن یا باغ بام

روف گاردن یا باغ بام از پوشش سبز گیاهان به همراه خاک موردنیاز آن ها تشکیل شده است ،می باشد، ایده ای نو و بکر به شمار می رود که زیبایی خاصی به فضا می بخشد و فواید خاص خود را نیز دارد. پشت بام ها، فضایی عالی برای طراحی روف گاردن مدرن هستند. برای ساخت و طراحی روف گاردن یا همان فضای سبز زیبا روی پشت بام یا تراس خانه، بهتر است که با کارشناسان حرفه ای در این زمینه مشورت کرده و از آنها کمک بگیرید. آنها با نقشه برداری دقیق، انجام محاسبات گوناگون، استفاده از مواد و مصالح مناسب و به روشی صحیح و اصولی، بر روی پشت بام شما یک روف گاردن و فضای سبز زیبا و خاص ایجاد می کنند.

مراحل طراحی و اجرای روف گاردن

روف گاردن دارای سه بخش عمده سقف، باغ بام و سیستم آبیاری به همراه خاک و کود دهی گیاهان کاشته شده است.
به طور معمول، اجرای روف گاردن در دو مرحله انجام می شود:
مرحله اول:
در این مرحله کارهای عمرانی صورت می گیرد، عملیات مربوط به ایزولاسیون و زهکشی انجام می شود.
مرحله دوم:
لنداسکیپ یا همان محوطه سازی: در این مرحله فضای سبز ایجاد شده و تجهیزات مورد نیاز فضای باز مانند آلاچیق، سایبان، صندلی روف گاردن، آبنما، باربیکیو و کباب پز و … به فضا اضافه می شود.

قیمت روف گاردن یا باغ بام

قیمت اجرای روف گاردن به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله: نوع پروژه، مکان پروژه، طبقه ای که می خواهید روف گاردن را در آن اجرا کنید، نوع گیاهان به کار رفته، تجهیزات مورد استفاده، تعداد فلاورباکس ها و گلدان ها، نوع کف و … . معمولا قیمت روف گاردن به صورت مترمربع محاسبه می شود.

مزایای روف گاردن یا باغ بام

بام سبز علاوه بر اینکه منظره ای بکر در نزدیک ترین نقطه به شما می دهد، می تواند مزایای بسیاری نیز به دنبال داشته باشد که در زیر به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد:
1- تا حدی از سروصدای اطراف شما بکاهد و آلودگی های صوتی و هوا را تا حدی کاهش دهد.
2- شرایط آب و هوایی شما با کاشت برخی از سبزیجات و صیفی جات تطابق داشته باشد.می توانید در هزینه خرید خود صرفه جویی کنید.
3- روف گاردن در ایجاد عایق در برابر سرما و گرما نقش موثری را ایفا می کند. به طوری که در فصل سرما نیاز کمتری به سیستم های گرمایش باشد. در فصل گرما نیازی به استفاده از سیستم های سرمایش نباشد.

معایب روف گاردن یا باغ بام

در کنار مزایای فوق، اجرای سقف روف گاردن جدا از هزینه بالای خود دارای معایبی نیز می باشد که چشم پوشی از آن ها ممکن است خسارات خود را در پی داشته باشد.

ایمنی

اولین و مهمترین بخش روف گاردن ایمنی آن است . جلوگیری از سقوط افراد و اشیا به پایین از طریق نردهای محافظ مناسب اجرامی شود.

وزن روف گاردن

1- اگر خانه شما دارای فضای چندان نیست اجرای روف گاردن میسر نیست. چه بسا باید تصور وزن متحمل شدۀ پشت بام خود را داشته باشید. در صورتی که پشت بام شما نتواند وزن روف گاردن را متحمل شود، امکان نشست سقف وجود دارد. در این صورت باید به فکر تغییر ساختاری بام خانه تان باشید.
2- مراقبت از روف گاردن بسته به نوع طراحی از ساده تا پیچیده متفاوت است و دستور نگه داری در هر یک از آنها متفاوت است. مراقبت لازم از روف گاردن به نوع گیاهان کاشته شده در آن نیز بستگی دارد. برای افرادی که عاشق باغبانی هستند، ساختن روف گاردن به معنای فرصتی برای لذت بردن از زندگی شهری است. اما برای برخی دیگر به معنی هدر دادن زمان زیادی برای آبیاری، هرس، کندن علف های هرز و کوددهی است.

خاک

خاک در روف گاردن یکی از مواردی است که باید برای انتخاب و آماده سازی آن دقت زیادی نمود. چرا که خاک در بام سبز دارای محدودیت هایی است که برخی از آنها عبارتند از :
وزن: که باید وزن مخصوص کمتری داشته باشد .
جذب: توانایی جذب آب بیشتری داشته باشد.
خاک در روف گاردن باید دارای مواد غذایی باشد که با گذشت زمان علاوه بر بهبود دانه بندی بتواند نیاز گیاهان را به مواد غذایی مرتفع نماید. که می توان با کوددهی نیاز غذایی گیاهان را در باغ بام برطرف کرد.

علف های هرز

رشد علف های هرز از دیگر چالش های معمول روف گاردن هاست. اگرچه رشد علف های هرز در این مدل باغ کمتر از باغ های زمینی است. اما باز هم در مراحل اولیه کاشت باید از وجود گیاهان مزاحم بررسی بعمل آید.

انتخاب گونه گیاهی صحیح

از انتخاب گونه هایی که به آبیاری، علف هرز گیری، و هرس زیادی نیاز دارند خودداری کنید. در عوض گونه های آب و هوای خشک را انتخاب کنید که به آب کمتری نیاز دارند و زیبایی بیشتری به پشت بام شما می بخشند که این گونه ها شامل انواع گیاهان سوزنی می شود.

سیستم آبیاری

جدای مواردی که خودتان به آبیاری گیاهان علاقه دارید، نصب یک سیستم آبیاری روی پشت بام از الزامات نگهداری از روف گاردن است. حتما با یک طراح و مجری روف گاردن در مورد نوع سیستم و نحوه نصب آن مشورت کنید.
در فصل سرد بستن فلکه های آب جهت جلوگیری از ترکیدن لوله های آبیاری الزامی است. دو سیستم آبیاری بارانی و قطره ای عموما در روف گاردن ها استفاده می شود، که با طراحی دقیق هر دو سیستم یا ترکیبی از هر دو می توان سطح رضایت مندی بالایی را پدید آورد. از نظر زیبایی و کاربردی هر دو سیستم تا حدی که امکان دارد باید نامرئی باشد و در معرض دید نباشد.
برای ایجاد یک باغ بام باید مسیری برای تخلیه آب وجود داشته باشد تا از ماندن آب در خاک جلوگیری شود چرا که در صورت ایجاد نشتی در سقف، محل آسیب دیده باید تعمیر شود که این خود نیازمند جمع کردن باغ برای پیدا کردن محل و سپس قرار دادن مجدد آن در جای خود است.

نکات مهم در مورد روف گاردن یا باغ بام

– اجرای روف گاردن و همچنین تعمیر و نگهداری از آن هزینه بر است اما این هزینه با گذشت زمان به سبب صرفه جویی در انرژی و افزایش قیمت ساختمان جبران می شود.
– در ساخت روف گاردن باید وزش باد را نیز در نظر گرفت تا سبب آسیب نشود. در ساختمانی که بین دو ساختمان دیگر محصور شده است و همچنین در کوچه و خیابان های شرق و غرب تونل های باد بیشتری ایجاد می شود.
– انتخاب نادرست گیاه برای کاشت در بام سبز نیز می توانند سبب مشکلاتی شود. با رشد گیاه و افزایش ریشه آن امکان دارد مشکلاتی را برای بام به وجود بیاورد بهتر است از درختانی با ریشه های کوتاه استفاده شود.